مدیریت کلاس چند پایه
. اما به اقدامات دانش آموزان در جهت مهیا کردن این مطلوب اشاره نشده است.
. مدیریت کلاس درس عبارت است از
.
:
) هر اقدامی براي ایجاد نظم یک طرفه نیست ، بلکه مشارکت دانش آموزان و معلم کلاس، دو عنصر لازم براي
.
) هدایت و کنترل علمی: هر اقدام تربیتی که سلیقه اي و بدور از ملاحظات روانشناختی گروه مورد هدایت و کنترل
.
) عوامل موثر: عامل موثر در ایجاد نظم تنها دانش آموز و معلم نیست. ده ها عامل در این مقوله دخالت دارند.
) نظم منطقی: سکوت یک نظم منطقی نیست. هرکسی می تواند تعدادي کودك را با تهدید و تنبیه ساکت نگه دارد. اما
. منظور از نظم منطقی، نظمی است که جنب و جوش کلاس، که نتیجهي یک
.
) حداکثر استفاده از فرایند یاددهی و یادگیري:
: باید اقدامات عملی انجام یافته نیز به این نکته وصل شود درغیراین
.
. مدیریت کلاس هنري بزرگتر از ساکت نگه داشتن دانش آموزان به هنگام تدریس است. دانش آموزان کلاسهاي چند
. بلکه نارسایی هاي شیوه تدریس ،کمیت دروس و حتی فضاي فیزیکی مدرسه،
. در این خصوص معلمان می توانند با بکارگیري روش هاي مختلف و عوامل مطلوب جهت ایجاد یک
.
:
1 بالا بردن توان آموزشی : توانایی و تسلط معلم بر مفاهیم و مطالب آموزشی ، روش هاي تدریس مناسب ،
... از معلم تصویري ایجاد می کند که دانش
. تسلط بر موضوع درس توسط معلم یکی از عوامل موثر
. معلمانی که بر موضوع تسلط ندارند به دلیل پراکنده گویی و سرگردانی در بین محتوا
.
2 آموزش مفید که لذت یادگیري را در دانش آموزان ایجاد می کند. هر آموزش که رضایت خاطر فراگیران را
.
3 تدوین و اجراي قواعد (قانون کلاس): با تدوین قواعد ، معلم آگاهی خود را از آن چه در کلاس می گذرد
. براي دستیابی به این هدف می توان از همان آغاز سال تحصیلی با
. همخوانی این مطالب (قانون کلاس) قبل از
.در مواقع لزوم معلم می تواند با اشاره به این قواعد ، بی
.
4 افزودن بر رفتار پسندیده: روشی که هم اکنون نگارنده در کلاس خود اجرا می کند به نوعی تعریف رفتارها و
.در واقع ایجاد آگاهی نسبت به آن چه یک
. معلمان چند پایه می توانند با تشویق
( به استثناي اول و دوم ) تحویل دهند تا ضمن قرائت در کلاس درس با ذکر نام
. امور مربوط به پایه هاي اول و دوم در صورتی که
. با این شیوه خزانه اي از رفتارهاي
.
5 کاستن از سرزنش و تنبیه: اگر از سرزنش استفاده می کنید ، باید اطمینان حاصل کنید که استفاده از آن موثر
. فقط عمل او را نشانه بگیرید نه خود دانش آموز را . دلیل رفتار یا عمل ناشایست و نامطلوب را بیان کنید و
.
راهکارهاي دیگر براي اعمال مدیریت موفق در کلاس درس:
) تاکید بر نکات مثبت
) پرهیز از دست انداختن و مسخره کردن
)پرهیز از تنبیه گروهی
)عدم استفاده از نمره براي تهدید
) لذت بخش کردن یادگیري با روش شوخ طبعی
) عدم ارائه تکلیف درسی به عنوان عامل تنبیهی
) استفاده از والدین براي کاستن از بدرفتاري
) نشان دادن علاقه و احساس دوستی به دانش آموزان
:
سازماندهی کلاس، یکی از مهمترین عوامل براي فراهم نمودن فرصت تدریس مؤثر است
. اگر کلاس درس به خوبی
.
.
. بایدمعلم کلاس درس چند پایه متوجه توانایی طبیعی دانش آموزان براي شناخت و کنجکاوي باشد و
.
. یکی از وظایف معلم در کلاس
.
. اگر چه مسایلی نظیر
. براي مثال: ارائه تمرین ها و فعالیت هایی که دانش آموزان را به انفعال بکشاند و سبب به هم
. برعکس چنین شرایطی از فرصتهاي یادگیري می کاهد.
. زیرا بسیاري از دانش آموزان مجبورند ساعاتی از روز را
. و یا از آنها
.
1 توان آموزشی
کیفیت مدیریت کلاس به توان و پایداري برنامهي آموزشی
» (دویل 1986 ) با تلخیص یافته هاي پژوهشی، بیان می دارد
.« و پیوستگی فعالیت هاي یادگیري وابسته است
:
: در نظر آوري سرعت مناسب، ارائه محتواي درس در انجام فعالیت هاي یادگیري. ·
: توجه به پیش نیازها، ارائه تمرین هاي هدایت شده و بازنگري نظام مند. ·
. در هر صورت، معلم تاثیرگذار به خوبی می داند که مدیریت کلاس
.
2 تدوین و اجراي قواعد
کراکروبروکرا
( 1986 ) با جمع بندي یافته اي حاصل از مشاهده ي 75 کلاس درس دورهي ابتدایی از نظر مدیریت
» : کلاس بیان می دارد
کاري تنظیم می شد، یعنی در شرایطی که تحت نظم معلم بود و اجازه اتلاف وقت یا هرزروي به دانش آموزان داده نمی شد
.
. درواقع، بسیاري از دانش آموزان
. اگر این امر محقق است، دلیل تدوین قواعد چیست؟ دلیل این امر، توسط
( 1986 ) به صورتی که در زیر می خوانید خلاصه شده است:
»
. دانش آموزان هم در آغاز سال تحصیلی توان درك اطلاعات ارزشمند مربوط به طرز رفتار خود و انتظارات
.
. بااین همه، تدوین قواعد، انتهاي کار نیست. معلم باید براي اجراي قواعد علاقمندي نشان دهد و نسبت به شکسته
شدن قواعد واکنش به جا انجام بدهد
: اگر معلم دائماً دانش آموزان را به دلیل بازي با اشیاء مورد سرزنش قراردهد
. زیرا دانش آموز از آنچه در ذهن
. معلم باید به جاي سرزنش ، قاعده هدایت و فعالی در کلاس را با مشارکت دانش آموزان معین کند.
. بنابراین
.
:
-
1 تدارك اطلاعات روشن درباره رفتار مورد انتظار.
2 آموزش قواعد و طرز عمل به منظور پرهیز کنترل گرایی صرف، درخواست رفتار مورد انتظار باید برمبناي آموزش
.
3 برنامه ریزي براي تدریس با آموزش طرز عمل و قواعد. الگوي رفتار مورد انتظار را تشریح و دانش آموزان را براي
.
4 پیش بینی پی آمدهاي رفتار مطلوب و بدرفتاري. دانش آموزان را باید از پی آمدهاي انواع رفتار آگاه کرد.
5 بازنگري قواعد و طرز عمل.
6 انجام فعالیت مربوط به قواعد آغاز و خاتمه کلاس.
7 اعلام قواعد کلاس به والدین و درخواست حمایت از آنان.
8 تبیین قواعد رد قالب رفتارهاي مطلوب مورد انتظار، نظیر آنچه در جدول زیر آمده است.
3 افزودن بر میزان رفتار پسندیده
. چنین
» ،« احترام به دیگران » رفتاري باید در زمان مناسب با درنظرآوري پی آمدهایشان تقویت گردد. اهداف ثمر بخشی، نظیر
. « اشتیاق به یادگیري » و « آگاهی
. پژوهشگرانی
.
( 1981 ) ، دریک خلاصه پژوهشی آورد که:
»
. نوعاً،چنین عامل مشوقی، کم تر استفاده می شود، و یا استفاده نمی شود، درصورتی که می تواند، و
ارزش چشم گیري داشته باشد
4 کاستن از سرزنش و تنبیه
یکی از بد فهمی هاي بسیار ناخوشایند که امکان دارد در کلاس درس رخ دهد، تفاوت قایل نشدن بین بدرفتاري و
اشتباه تحصیلی است
. از دانش آموزان می توان خواست که کاري را که انجام می دهند به بهترین صورت ممکن باشد، ولی
. اگر محیطی ایجاد شود که در آن دانش آموز به
. چنین بدفهمی امکان دارد بین بدرفتاري و خطاي
.
. آنچه مهم است آن است که معلم، خود خطار را مورد
. براي مثال، اگر دانش آموز تکلیف منزل را انجام نداده است باید انجام ندادن کار
.
. اگر بازخورد اصلاحی درجاي خود،
. اگر از سرزنش به طور عام و با فراوانی بالایی استفاده شود، بعد از مدتی هم براي خود معلم و
. پیشنهاد می گردد که روال ارائه شده در زیر را براي تذکر و اصلاح رفتار دانش
:
1 عمل خاصی را نشانه بگیرید نه خود شخص را.
2 دلیل رفتار یا عمل ناشایست و نامطلوب را بیان کنید.
3 راه کار عمل نامطلوب به عمل مطلوب را ، ارائه دهید.
4 به دنبال فرصت مناسب براي تحسین دانش آموزان به دلیل رفتارهاي پسندیده شان باشید و آن را براي
.
.
. محیط آزاد منشانه هم از بار مسئولیت دانش آموزان در برابر
. بنابراین، بهتر است، چاره اي دیگر جست. چارهي کار این است که براي فرآیند تدریس برنامه ریزي کرد و
. در برنامه ریزي فرآیندي، براي هریک از فعالیت ها و اقدامات و طرز عمل ها،
. به هر صورت در پایان این بحث دسته اي دیگر از راه کارهاي اثربخش براي حفظ نظم کلاس
.
1 تدوین استانداردها و قواعد
کنترل درس در نخستین روزهاي مدرسه اتفاق می افتد
. پس از برقراري ارتباط موثر با دانش آموزان معلم می تواند
. براي این کار باید از
.
. طرز نشستن، رفت و آمد، اجازه گرفتن براي صحبت و خروج از
... از قواعد مهم هستند.
2 جذاب و متنوع کردن درس
١١
از مواد و روشهاي تدریس متنوع استفاده کنید
. معلمی که به یک رویه عمل کند و نقش ثابتی داشته باشد بی انضباطی را
. توان حافظه اي، آستانهي تحمل و توانایی حفظ توجه در دانش آموزان را مدنظر داشته باشید. همیشه
.
3 مفرح و لذت بخش کردن یادگیري
به نداي دانش آموزان گوش فرادهید و اجازه دهید آنان احساس کنند کلاس متعلق به ایشان است شوخ طبعی در حد
متناسب از رخ دادهاي منفی کلاس می کاهد یا از آنها پیش گیري می کند
.
4 نشان دادن علاقه و احساس دوستی به دانش آموزان
اجازه دهید دانش آموزان شما را دوست خودشان بدانند
. دانش آموزان نیاز دارند احساس کنند محترم شمرده میشوند و
. ابراز دوستی نباید به حدي باشد که دانش آموزان شما را همانند سایر دوستان و همبازي هایشان
. به دیگر سخن، حد دوستی را باید شناخت و حفظ کرد.
5 تاکید بر روي نکات مثبت
دانش آموزانی که بارها شکست را تجربه می کنند معمولاً به دنبال راهی براي برهم زدن نظم کلاس هستند به همهي
دانش آموزان، بازخورد مثبت بدهید
. هرکسی نیاز به موفقیت دارد.
6 توانمندسازي دانش آموزان براي یادگیري
از روشهایی استفاده کنید که دانش آموز پسند است
. درصورتی که معلم روش یادگیري یا سبک یادگیري دانش آموزان
. اگر روش تدریس بر مبناي سبک
.
7 پرهیز از تنبیه گروهی
معلمی که به خاطر بدرفتاري یاکژ کاري عدهي اندکی از دانش آموزان همهي دانش آموزان را تنبیه می کند، به استقبال
بی انضباطی در کلاس می رود
. براي پرهیز از چنین رخدادي، بهتر است فقط عمل دانش آموزان خطا کار تنبیه یا تقبیح شود.
8 پرهیز از تنبیه فردي مسخره کردن و دست انداختن دانش آموزان
را به عنوان راه کاري براي کاستن از مسائل
« مسخره کردن » یا « به مسخره گرفتن » تاکنون هیچ پژوهشی تنبیه فردي
. متاسفانه در بسیاري از موارد، مشاهدات مؤید آن است که معلمان دانش آموزان را در پیش روي
. به دانش آموزانتان احترام بگذرید و اجازه بدهید که با رعایت دوستی به حفظ
.
9 کسب آگاهی از پیش نیازهاي دانش آموزان
تا آنجا که امکان دارد دربارهي زمینهي قبلی یا پیش زمینهي دانش آموزان آگاهی کسب کنید
. آگاهی از پیش دانسته و
. به این منظور استفاده از انواع
.
10 استفاده از والدین براي کاستن از بدرفتاري
معلم فقط ساعات چندي را با دانش آموز در کلاس درس به سر می برد
. والدین اوقات زیادي را با فرزندشان سپري می
. بنابراین هر اندازه والدین با امور دانش آموزان در کلاس درس و مدرسه مرتبط
.
11 پرورش فنون تدریس و فنون ایجاد انضباط
١٣
هر معلم علاوه بر توانایی در اجراي روشهاي تدریس مختلف باید روش یا روشهاي تدریسی که، در واقع به شگرد
تدریس او تبدیل میشود، تجربه کند یا به دست آورد
. این کار سبب می شود، به عنوان معلم حرفهاي جلوه کند. افزون به این،
.
12 عدم ارائه تکلیف درسی به عنوان عامل تنبیهی
تکلیف درسی یکی از زمینه هاي لازم براي ایجاد محیط یادگیري مناسب است
. وقتی از تکلیف درسی به جاي یک ابزار
. به هر شکل، دادن تکلیف چه در حدکم و یا
.
.
. قرار دادن یک
.
.
. شمار زیادي از فعالیت ها را می توان طراحی کرد که
. براي مثال ، فعالیت هاي مربوط به تربیت بدنی، فعالیت
... حتی تدریس برخی از مفاهیم ریاضیات براي کل کلاس
.
. انواع گروه
:
) گروه بندي بر پایه توانایی مشابه
. یکی از مزایاي
. این گروه بندي براي موضوعاتی
(خواندن و نوشتن) و تربیت بدنی مناسب است.
) گروه بندي کودکان براساس توانایی هاي متفاوت
. گروه بندي کودکان براساس توانایی
. « کارهاي مشارکتی و انجام واحدهاي کار » هاي مختلف براي انجام
) گروه بندي سنی
. این نوع گروه بندي بر مبناي این فرض شکل گرفته
.
) گروه بندي کودکان براساس سن هاي متفاوت
.
) گروه بندي داوطلبانه
. این نوع گروه بندي به
.
) گروه بندي تصادفی
... فرصت همکاري و هم اندیشی کلیه دانش
.
چینش کلاس هاي چند پایه »
با توجه به علایق معلم و سلیقه ي او، روش تدریس ، سطح و میزان توانایی فراگیران و شرایط و امکانات موجود می
تواند متفاوت بوده و شکل بخصوصی به خود گیرد ولی دو شیوه ي معمول آن به شرح زیر است
شکل
: ترتیب هاي این روش در این است که معلم احاطه ي کامل به کلاس بخصوص به نقاط کور آن داشته U روش
.هم چنین معلم می تواند با نشاندن فراگیران داراي مشکل خاص
– یادگیري وارد کرده
.با کمی دقت بر روي چینش بالامتوجه می شویم که این چینش نیز داراي مزایاي بسیاري نسبت به
.
1 اختصاص دادن گوشه اي از دیوار کلاس براي نمایش کارهاي دانش آموزان
2 انتخاب گوشه هاي مناسب براي موضوعات مختلف . مثال : گوشه اي براي علوم و طبیعت و جغرافیا ، گوشه
...
3 قراردادن میز معلم در جایی که دانش آموزان به سهولت با وي ارتباط داشته باشند.
4 چیدمان میز و نیمکت ها :دانش آموزان در کلاس درس سه نوع فعالیت : توجه به تدریس معلم ، انجام مطالعه
. با توجه به این فعالیت ها ، بهتر است چیدمان
. قرار دادن پایه هاي نزدیک به هم ( چهارم و پنجم) در یک بخش از کلاس یکی دیگر از
.
6 نصب دو تخته سیاه: در کلاس هاي چندپایه ضروري است دوتخته سیاه و یا وایت برد با زاویه 90 درجه نصب گردد.
) تعامل بین معلم و دانش آموز (تعامل یک به یک)
. هر زوج به ایفاي نقش می پردازند. یکی از
. معلم، سوال می پرسد، ارائه تکلیف کرده یا دستورالعملی
. این فن در کلاس هاي چندپایه کاربرد فراوان دارد.
) تدریس همتا (تدریس هم شاگردي)
. وقتی دانش آموزان به
. احترام متقابل ، اجتماعی شدن و درك و فهم از طریق فعالیت هاي
. دانش آموزان از اینکه بتوانند مطلبی یا مهارتی را آموزش دهند احساس غرور می کنند.
.
) یادگیري تیمی
. پس از آن که گروه هاي دانش آموزي شکل
. مسئول به هدایت گروه می پردازد؛ و منشی گروه،
.
. ایجاد رقابت بین گروه هاي همیار می تواند تحریک کننده باشد و در میان آنان ایجاد دوستی کند.
:
-
حواس دانش آموزان را بیش تر به درس جلب نماید.
دانش اموزان را در سطوح بالاتر یادگیري درگیر می سازد.
موجب اعتماد به نفس می شود.
حس محبت بیش تر دانش آموزان به معلم را فراهم می سازد.
علاقهي دانش آموزان را به مدرسه افزایش می دهد.
دانش آموزان را براي حل مسائل زندگی توانمند میسازد.
معلم را از حالت سخنران به یک مدیر یادگیري شاداب تبدیل می نماید.
به جاي حافظه، تعقل و تفکر بچهها را رشد می دهد.
مطالب درسی به مدت بیشتري در ذهن دانش آموزان می ماند. (ضریب یادسپاري افزایش می یابد).
رابطه دانش آموزان را بر اساس صمیمیت استوار می نماید و...
. همهي اعضاء داراي مسئولیت می باشند. بچه ها در تیم به خوبی با هم همکاري نموده و براي
. در تیم، بچه ها موفقیت دوستشان را موفقیت خودشان می دانند و یک دیگر را
.
1 معلم اعضاي گروه را تعیین می کند.
2 بچهها به انتخاب خودشان گروه تشکیل می دهند.
3 گروهها به طور تصادفی تشکیل می شود.
چنانچه آموزگار براي انجام فعالیتی خاص تشخیص دهد، دانش اموزانی با توانایی هایی متفاوت در یک گروه قرار
.
گاهی اوقات معلم از بچهها می خواهد که خودشان اعضاي گروه خود را انتخاب کنند. این روش گروه بندي
.
تشکیل تصادفی گروهها زمانی صورت می گیرد که معلم تشخیص دهد در انجام فعالیت موردنظر هیچ تفاوتی نمی
. چه کسانی در کنار هم قرار گیرند. (همه از عهده کار برمی آیند) این روش گروه بندي به بچهها یاد می دهد که بتوانند با
.
. به عنوان مثال زمانی که شما 12 دانش آموز
.
. ( اسم گیاه ،جانوران، گلها، و..
.)
... انجام داد.
.
. باید به بچهها آموخت که سعی کنند خودشان
.
دانش آموز براي انجام فعالیتهاي گروه باید ابتدا، مهارت هایی را کسب نمایند. مانند مهارت گوش کردن، خواندن،
.
:
1 کارایی تیم
2 روش اعضاي تیم
3 روشن سازي طرز تلقی
4 قضاوت و عملکرد
5 رو به سوي یار
6 فکر کردن، پیوستن، درمیان گذاشتن
7 جدول سه سئوالی
8 ایفاي نقش
9 گردش علمی
10 دریافت مفهوم
11 بارش مغزي
: مراحل این روش عبارتند از :
-
1 مشخص کردن تیمها
2 ارائه فعالیت از سوي آموزگار و انجام ان توسط هریک از دانش آموزان
3 ارزشیابی از فعالیت انفرادي
4 بحث و تبادل نظر اعضاي هر تیم در مورد محتواي فعالیت و پاسخهاي انفرادي
5 ارزشیابی تیم و ارائه جواب سوالات توسط آموزگار
6 تجزیه و تحلیل و نتیجه گیري
1 اعضاي تیم با توجه یه شرایط و محتواي فعالیت به انتخاب آموزگار یا به صورت تصادفی تعیین می شوند. ممکن
. باتوجه به شناختی که از توانمندي هاي علمی بچهها می
. آموزگار به گونه اي تیم ها را تشکیل می دهد که در هر کدام، دانش آموزان با توانمنديهاي مختلف قرارگیرند.
2 قسمت یا متنی را که قرار است تدریس شود در اختیار هریک از بچهها قرار داده از آنان می خواهیم ضمن انجام
.
3 سوالات ارزشیابی می تواند به صورت شفاهی توسط معلم ارائه گردد تا دانش آموزان یادداشت نمایند.
4 اعضاي تیم در مورد محتواي فعالیت و پاسخهاي خود دلایلشان را ارائه داده و باهم بحث و گفت و گو نمایند تا به
.
5 در این قسمت آموزگار یک نفر از هر تیم را انتخاب می نماید تا در مورد محتوا و پاسخ سوالات اظهار نظر نماید.
.
– درس جغرافیا- موضوع: ناهمواريهاي ایران.
:
-
1 ابتدا دانش آموزان به صورت فردي از روي درس بخوانند و به تصاویر و نقشههاي مربوط توجه کنند.
2 سئوالات مطرح شده در کتاب و یا سوالاتی که معلم از قبل تهیه کرده است. به صورت فردي پاسخ دهند.
3 در گروه، خود جوابها را مقایسه کرده تا به جواب صحیح و یکسان برسند.
4 در این مرحله معلم سوالات را از دانش آموزان پرسیده تا مطمئن شود که همه به جواب صحیح رسیده اند.
:
-
1 استفاده از وسایل یادگیري جغرافیا تأکید می گردد.
2 به طور کلی در درس جغرافیا از طبیعت، شرایط و امکانات محیط می توان بهترین استفاده را براي تدریس برد. به
: بچه ها از خاك نمونههاي کوه درست کنند و مفاهیم جلگه، آّرفت، جویبارها و... را نشان دهند.
3 گاهی با توجه به شرایط موجود بچه ها می توانند براي کشیدن نقشه، آن را روي خاك رسم کنند.
:
برخی اشارهها یا راهنماییهایی کلیدي که متخصصان حوزهي تدریس، در زمینهي کاربرد راهبردهاي دریس در کلاس
-
:
1 به کارگیري راهبردهاي تدریس باید همراه با انعطاف پذیري باشد. در برخی مواقع نیاز است براي اثرگذاري بیش تر
.
2 فضاي یادگیري باید به گونهاي طراحی شود که پیشرفت مداوم را براي یادگیرندگان زمینه سازي کند.
3 براي سازگار شدن دانش آموزان با مدرسه لازم است ارتباط نزدیکی بین خانه و مدرسه به وجود آید.
4 در کار فعالیتهاي مربوط به ایجاد انگیزه در دانش آموزان شایسته است تلاش گردد مهارتها و عادتهاي ویژهي
. فعالیتهاي مبتنی بر بازي و فعالیتهاي مبتنی بر گروه همتایان می
.
5 دانش آموزان در کنار فراگیري نوشتن، خواندن و حساب کردن باید در انواعی از فعالیتهاي خلاقانه فرهنگی و
. با این همه نباید فعالیتهایی که اشاره شد بسیار سخت گیرانه باشد.
.
6 از دانش آموزان بزرگ تر که در مهارت هاي درسی توانایی بیشتري دارند باید درخواست کرد تا به دانش آموزان کم
. از دانش آموزان ارشد می توان براي تدریس به پایههاي پایین تر استفاده کرد. کودکان پایههاي پایین
... بپردازند.
7 گروه بندي براساس توانمندي را به عنوان یک راه کار درنظر بگیرید. قرار دادن یک دانش آموز قوي، متوسط و
. وقتی دانش آموز ارشد به
.
. بنابراین گروه بندي بر اساس پایههاي تحصیلی غیر یکسان درکلاسهاي چند پایه، فرصت مناسبی براي
.
7 گاهی فعالیت یکسانی را براي همهي دانش آموزان کلاس ارائه دهید مثلاً فعالیت هاي مربوط به خواندن، دروس
.
:
.فرایند یاددھي یادگیري در كلاسھاي چند پایھ
..،آموزش ابتدایی وکلاسھای چند پایھ،روزنامھ ی نگاه،سال
. راھنماي آموزش در كلاس ھاي چندپایھ ،
. شیوه اداره و تدریس در كلاس ھاي چند پایھ ، نشر جمالي ،
. مدیریت کلاس چندپایه
پایان
١٣٨٥
مرتضوي زاده ، سید حشمت الله
تھران ، آییژ ، ١٣٨٤
صمدیان ، صمد
نھم شماره ١٥٧ ،مھر ١٣٧٩
آقازاده ، محرم ، فضلي ، رخساره
متین، نعمت ا
حاجي اسحاق ، سھیلا
منابع
دیگر، تربیت بدنی و حتی ریاضیات براي کل کلاس امکان پذیر است
-
فعالیتهاي مشارکتی و پویا فراهم می کند
٢٣
دانش آموز کم سن و سال نیز به دانش آموز ارشد یاري می دهد که آموخته هایش را عرضه کرده و آنها را پایدارتر و
عمیق تر نماید
دانش آموز کم سن و سال تدریس می کند و او یاري می کند که بهتر بیاموزد
دانش آموز ضعیف فرصت مناسبی براي تدریس دو سویه و انجام تدریس جبرانی فراهم می کند
-
تر می توانند با یاري دانش آموزان پایه هاي بالاتر به تمرین و فعالیت بدنی، حفظ کردن شعار، خواندن متون و
سن و سال یاري کنند
-
دانش آموزان باید در انجام فعالیت احساس راحتی کرده و آنها را با سرعت و توانایی خود انجام دهند
فعالیتهاي بدنی درگیر شوند
-
تواند راهی براي ایجاد آمادگی بیشتر در دانش آموزان براي حضور در مدرسه باشد
سخن گفتن، گوش دادن و یادگیري در آنان پرورش یابد
-
-
-
راهبردهاي تدریس با توجه به نوع، محتوا و نیازمندي دانش آموزان مورد بازنگري قرار گیرد
-
هاي چند پایه نموده اند
٢٢
اشاره هاي کلیدي براي معلمان چند پایه
-
عنوان مثال
-
نکته مهم
-
-
-
مراحل کار
نمونه تدریس روش کارایی تیم
تیمهاي دیگر نیز در این خصوص عقیدهي خود را بیان می کنند
-
توافق برسند
-
-
فعالیت یا مطالعهي متن، آماده پاسخگویی به یک ارزشیابی باشند
٢١
-
باشد
است خواسته شود دخترها دریک تیم و پسرها در تیم دیگر قرار گیرند
-
-
-
-
-
-
کارایی تیم
-
-
-
-
-
-
٢٠
-
-
-
-
-
از جمله شیوه هاي مهم تدریس به صورت همیاري، می توان به موارد ذیل اشاره نمود
مهارت برقراري ارتباط که به منظور جلوگیري از طولانی شدن مطلب از پرداختن به آن خودداري می نماییم
-
فعالیتها را انجام دهند و براي انجام هر کاري زود به معلم مراجعه نکنند
نقش معلم در کار گروهی
معلم در کار گروهی به عنوان یک مدیر یادگیري یا راهنما می باشد
محل قرار گرفتن گروهها چگونه باید باشد؟ دانش آموزانی که در یک گروه کار می کنند تا حد امکان به افراد گروه خود
نزدیک و از گروههاي دیگر دور باشند
گروه بندي تصادفی را می توان برحسب رنگ لباس، قد، کسانی که نزدیک به هم هستند و یا در همسایگی هم قرار
دارند و
می شود انتخاب کرد
در کنار هم قرار گیرند و براي گروه خود یک اسم بگذارند و یک نماینده انتخاب کنند
کلاس دومی دارید و قصد دارید گروه هاي سه نفره تشکیل دهید، می توانید 12 مقواي کوچک رنگ که هر سه تاي آنها به
١٩
یک رنگ است در یک قوطی کوچک بریزید و از بچه ها بخواهید هر کدام یک کارت بردارند و پس از آن بگویید، کسانی که
مقواهاي آن ها به یک رنگ است یک گروه می باشند
براي گروه بندي تصادفی روش هاي بسیار زیاد و متنوعی وجود دارد
هر کسی خوب کار نموده و ارتباط بر قرار کنند که البته توصیه می شود تا زمانی که بچهها در کار گروه مهارت کافی پیدا
نکرده اند از این نوع گروه بندي استفاده نشود
کند
-
انگیزهي بیش تري براي انجام فعالیت در بچهها ایجاد خواهدکرد
-
بگیرند، کار زودتر پیش خواهد رفت و بچهها سریع تر به هدف خواهند رسید خود شخصاً اعضاي گروه را مشخص می کند که
البته شرایط خاص کلاسهاي چندپایه بیش تر از اوقات این روش گروه بندي را طلب می کند
-
-
-
چگونگی تشکیل گروهها
-
تشویق می کنند
رسیدن به موفقیت به هم کمک می کنند
١٨
تیم و گروه
تیم را می توان گروهی دانست که در آن هیچ فردي به اعضا دستور نمی دهد، هیچ کدام بدون توافق سایر اعضاء
تصمیم گیري نمی نمایند
-
-
-
-
-
-
-
-
-
مزایا و نقش یادگیري از طریق همیاري و نکاتی در مورد فعالیتهاي گروهی
یادگیري از طریق همیاري
وقتی دانش آموزان به یادگیري تیمی می پردازند، معلم باید در میان گروه ها قدم بزند و به صورت خاص به هر یک از
گروه ها کمک کند
سوال را می نویسد و نظرات اعضاي گروه را ثبت کند، همچنین می تواند به جمع بندي نظرات هم بپردازد
گرفت، معلم از گروه ها می خواهد براي خود مسئول و منشی انتخاب کنند
١٧
در یادگیري تیمی، دانش آموزان به گروه هاي مختلفی تقسیم می شوند
پ
دانش آموزان پایه هاي بالاتر در کلاس می توانند به دانش آموزان پایه هاي پایین تر تدریس نمایند و بدینوسیله خود نیز بر
مطالب درسی مسلط گردند
همیاري و همکاري افزایش می یابد
تدریس بپردازند، به یادگیرندگانی برتر تبدیل می شوند
هدف از کابرد فن تدریس همتا، استفاده از دانش آموز قوي تر براي اعضاي ضعیف گروه است
ب
صادر می کند، یادگیرنده باید به سوال پاسخ داده یا از دستورالعمل پیروي کند؛ سپس، نقش ها تعویض می شود و دانش آموزي
که نقش معلم را ایفا می کند، نقش یادگیرنده را ایفا می کند و دانش آموزي که نقش یادگیرنده را ایفا می کرد، نقش معلم را
ایفا می کند
دانش آموزان نقش معلم و دیگري نقش یادگیرنده را ایفا می کند
این تکنیک می طلبد دانش آموزان به صورت زوجی سازماندهی گردند
فن تعامل
الف
-
روش هاي چیدمان است
کلاس به سه بخش تقسیم گردد
انفرادي ، انجام تکالیف درون کلاسی به صورت فردي و گروهی انجام می دهند
-
١٦
-
کتاب ، گوشه لوازم و کارگاه هنر ، گوشه ریاضی ، گوشه مغازه براي آموزش مهارت هاي اجتماعی ، گوشه خواندن ، میز
اکتشاف و
-
سازماندهی فیزیکی کلاس
-
چینش هاي معمولی بوده و به چینش مثلثی معروف است ، به شرطی که تعداد ردیفها زیاد نشده بلکه در صورت ازدیاد فراگیران
، این ردیف ها با فاصله ي کمی از یکدیگر تکرار شود
و از مشکلاتشان بکاهد
مانند مشکلات شنیداري، در ردیف ها و قسمت هاي جلویی و نزدیک تخته، آنها را نیز بر جریان یاد دهی
و همه به راحتی با یکدیگر و با معلم تماس چشمی دارند
«
آموزان را با هم فراهم می کند
این نوع گروه بندي با استفاده از اعداد، نام رنگ ها، فصل ها و
ج
دوستان و یا خواهران و برادرانی که در کلاس هاي چندپایه حضور دارند امکان همکاري و مشارکت می دهد
١٥
در این نوع گروه بندي، دانش آموزان می توانند هم گروهی هاي خود را انتخاب کنند
ث
این نوع گروه بندي براي انجام کارهاي گروهی، هنري و انجام فعالیت هاي یادگیري مناسب است
ت
است که وقتی دانش آموزان با افراد هم سن و سال خودکار می کنند پیشرفت بیشتري به دست می آورند
گروه بندي بر پایه ي سن تقویمی دانش آموزان انجام می گیرد
پ
مناسب است
این نوع گروه بندي بر مبناي توانایی هاي مختلف دانش آموزان شکل می گیرد
ب
چون، ریاضیات ، زبان
این نوع گروه بندي، ایجاد فرصت براي دانش آموزان به منظور کار با همتایان خود است
در این نوع گروه بندي، دانش آموزان در قالب گروه هاي قوي، متوسط و ضعیف سازماندهی می شوند
الف
بندي دانش آموزان در زیر آمده است
در کلاس هاي درس چندپایه، تقسیم دانش آموزان به گروه هاي کاري، یکی از راهبردهاي اثربخش است
امکان پذیر است
١٤
هاي مربوط به تعلیمات اجتماعی، فعالیت هاي مربوط به خواندن و
دانش آموزان پایه هاي اول تا پنجم در انجام دادن آن ها شرکت کنند
گاهی فعالیت یکسانی را براي همه دانش آموزان کلاس ارائه دهید
وقتی دانش آموز ارشد به دانش آموز کم سن و سال تدریس می کند به او یاري می کند که بهتر بیاموزد، و دانش آموز کم سن
و سال به دانش آموز ارشد یاري می کند آموخته هایش را عرضه کند
دانش آموز قوي، متوسط و دانش آموز ضعیف، فرصت مناسبی براي تدریس دوسویه و انجام تدریس جبرانی فراهم می کند
گروه بندي دانش آموزان در کلاس درس
گروه بندي بر پایه توانمندي را به عنوان یک راهکار براي ارتقاء بهره وري کلاس چندپایه در نظر بگیرید
تکالیف درسی در حجم کم و تا حد امکان در کلاس درس و زیر نظر معلم صورت گیرد و اگر لزوم مشق حتمی است
بسیار کم داده شود و در کلاس به دقت توسط معلم رفع اشکال شده و تکالیف ترمیمی، اصلاحی و تکمیلی به آنان داده شود تا
تمرین، تکلیف و مشق در حکم یک راهبرد آموزشی تاثیرات موثر و مفید خود را در خواندن و نوشتن و نحو مطلوبی بگذارد و
گرنه در حد سیاه کردن دفتر و فراتر نخواهد بود و با خط زدن از سوي معلم تمام تلاش هاي محصل به هدر رفته تلقی
خواهدشد
در حد اضافی به قصد تنبیه پسندیده نیست
تنبیهی استفاده شود، ارزش تکلیف به مثابهي یک راهبرد یادگیري از بین می رود
-
فنون مختلفی را که حاکی از احترام و ایجاد بهداشت روانی است براي ایجاد انضباط کلاسی به اجرا درآورد تا راه کارهاي
متفاوتی را تجربه کرده باشد
-
باشند به همان اندازه در کمک به برقراري انضباط موثر خواهند بود
کنند و از فراز و نشیب زندگی او آگاه هستند
-
پیش آزمونها توصیه میشود
پیش آموختههاي دانش اموزان در هدایت کلاس و کاستن از مسائل کلاسی حایز اهمیت است
-
انضباط برسید
هم کلاسی هایشان به مسخره می گیرند، اگر دانش آموزان مرتباً تنبیه و مسخره شدن را تجربه کنند نهایتاً تلاش خواهند کرد
به هر طریق ممکن انضباط کلاس را برهم بزنند
انضباطی تجویز نکرده است
-
١٢
-
یادگیري دانش آموزان باشد به میزان چشم گیري از مسائل انضباطی کلاس درس کاسته می شود
را بیابد، می تواند روش کار خود را بر مبناي سبک یادگیري دانش آموزان استوار سازد
-
-
بدانند
معلم به آنان علاقه مند است
-
-
براي ارائه درس آماده باشید
در کلاس دامن می زند
-
کلاس و
چنانچه دانش آموزان در تدوین قواعد کلاسی نقش فعال داشته باشند نسبت به آن احساس تعلق داشته و بیشتر آن را
رعایت می کنند و دیگران را نیز به رعایت آن دعوت می کنند
مشارکت و هم فکري دانش آموزان استفاده کرد
قواعد معینی را به طور روشن و دقیق به دانش آموزان ارائه دهد و پی آمد هریک از قواعد را معین کند
-
درس ارائه می گردند
قواعد معینی تدوین می گردد
برنامه ها را به صورت فرآیندي مدیریت کرد
یادگیري می کاهد
چون در محیط رعب آمیز، یادگیري صورت نمی گیرد
راه کارهاي حفظ نظم در کلاس درس
همانطور که قبلاً اشاره شد، برخی تصور می کنند براي ایجاد نظم در کلاس درس باید به استفاده از روشهاي تهدیدآمیز
دست بزنند، عده اي دیگر نیز روش آزاد منشانه اي را تجویز می کنند که در هر دوصورت کلاس درس محیط یادگیري
اثربخش نخواهد بود
کلاس اعلام کنید
١٠
-
-
-
-
آموزان را در کلاس پیش بگیرید
هم براي دانش آموزان معضل بزرگی خواهد بود
در زمان مناسب و براي هدف معینی بهره گیري نشود، بازخورد اصلاحی و کیفی جز پدید آوري واکنش هاي منفی نتیجهي
دیگري را دربر نخواهد داشت
استفاده از بازخورد اصلاحی آموزش ها باید همانند استفاده از تحصین و پاداش باشد
مورد توجه باشد نه صرفاً تکلیفی که ارائه شده است
توجه قرارداده و تلاش کند خطا صورت نگیرد
فضاي روان شناختی ایجاد شده از طریق نوع و چگونگی بازخورد معلم می تواند از میزان خطاها بکاهد و سبب شود
دانش آموزان و معلم اشتباه تحصیلی را با بدرفتاري برابر فرض نکنند
درسی از سوي معلم رخ دهد و واکنش شدید دانش آموزان را برانگیزاند
سبب خطاي درسی تنبیه شود، آن خطا با بدرفتاري یکسان انگاشته خواهدشد
نمی توان انتظار داشت که آنان درهر زمینه اي پاسخ موفقیت آمیزي بدهند
-
.«
تقویت ها در نظر گرفت
٩
تحلیل داده هاي مربوط به فرآیند کلاس نشان می دهد تحسین کلامی یا پاداش لفظی معلم را می توان برابر با دیگر
بروفی
که استفاده از جایزه و پاداش را در کلاس مشاهده کرده اند، براین بارو هستند که استفاده از این راهبرد چندان کارساز نیست
شاید بیشترین صحبت در زمینهي استفاده از جایزه و پاداش، براي ایجاد رفتار موردانتظار انجام شده است
دراثر فعالیت هاي آموزشی و مدیریتی معلم عاید می گردند
خود
روشن است که یکی از مهم ترین انواع رفتار پسندیده، موفقیت در دست یابی به اهداف برنامهي درسی است
قواعد مربوط به کلاس درس قواعد مربوط به زمین بازي
نشستن بر روي صندلی یا نیمکت ·
نگاه کردن به جلو ·
کارکردن به آرامی ·
بلندکردن دست براي اخذ اجازه ·
ایفاي نقش یک دوست خوب ·
بازي با سایرین ·
داشتن اخلاق ورزشی ·
استفاده صحیح از ابزارها ·
گوش سپردن به دستورالعمل ها ·
-
-
-
-
٨
-
-
تکرار آن به حمایت وا دارید
-
باشد
-
طرز عمل و قواعد عمومی
قواعد قابل تعریف و قابل پیشگیري نیستند، مرگ آنکه معلم رأساً در آن زمینه دست به کار شود
تدوین و اجراي قواعد در کلاس درس، هم داراي ارزش آموزشی و هم داراي ارزش مدیریتی است چون دانش آموزان
دریک بستر مبتنی بر قواعد معینی می آموزند که در چارچوب هاي معینی باید فعال بوده و در امور معین مشارکت کنند
معلم می گذرد آگاهی ندارد
بی آنکه پیشاپیش به دانش آموزان هشدار داده باشد، دست به کاري زده است که خطا است
قواعد باید بسیار پیشگیرانه باشند براي مثال
.«
معلم باید براي دانش آموزان بیان کند که رفتار نامناسب را تحمل نخواهد کرد و در مقابل، رفتارهاي پسندیده را تشویق
می کند
رفتاري معلم را دارند، معلم باید قواعد را به روشنی و صراحت و بسیار دقیق به دانش آموزان ابلاغ کند و خود را نیز به حفظ
نظم متعهد بداند
نشان می دهد
٧
با تدوین قواعد، معلم آگاهی خود را از آنچه در کلاس درس می گذرد اعلام می کند و میزان تعهدش را نسبت به کار
دویل
در پایههاي مختلف از آن قواعد آگاهی دارند
مدیر کلاس تاثیرگذار واقف است که تدوین قواعد کلاسی، پیچیده و باریک بینانه است
معلمانی که کلاس هاي درس خود را با الگوي کسب و کار پیش می برند، اهداف آموزش و قواعد رفتاري دانش آموزان را
تحت نظر می گیرند تا تعاملی بهره ور بین رویهي کار معلم و طرز عمل دانش آموزان شکل گیرد
.«
پیشرفت تحصیلی بالا در کلاس هایی به دست می آمد که در آن شیوهي رفتار به شیوهي کسب و
-
اساساً فرآیند کاهش بدرفتاري نیست، بلکه بیشتر، فرآیندي براي ارتقاي سطح رفتار مناسب است
ارائهي بازخورد تحصیلی اثربخش و پرورش مهارت هاي پایش توان آموزشی، تلاش هاي معلم براي تقویت ·
یادگیري و ایجاد نظم در کلاس را مورد توجه قرار دهد
کارکردهاي تدریس، نظیر
روال مدیریت زمان، نظیر
خود را در موارد اشاره شده زیر متجلی می سازد
در اصل، پیش نیاز بنیادي مدیریت کلاس تاثیرگذار، توان آموزشی است که
٦
مفاهیم عمده در مدیریت کلاس درس
-
خواسته می شود به روخوانی مطالب کتاب یا به قعالیت دیگري بپردازند اما بر کلاس و فعالیت هاي دانش آموزان مدیریت
هدفمندي اعمال نمی شود
ساکت و بی هدف در گوشه اي از کلاس سپري کنند تا معلم بتواند به گروه دیگري از داشن آموزان تدریس نماید
این موضوع در کلاس هاي درس چند پایه درخور توجه است
ریختن نظم هم نگردد به معناي افزایش فرصت یادگیري نیست
کاستن از بدرفتاري و ایجاد نظم نیز با مدیریت کلاس درس ارتباط دارند ولی مدیریت کلاس تاثیرگذار و ایجاد نظم در کلاس
را نمی توان مترادف درنظر آورد
هدف در مدیریت کلاس تاثیر گذار
هدف اولیه در مدیریت کلاس اثربخش، کاستن از بدرفتاري یا حتی ایجاد یک محیط منظم نیست
درس ،پدید آوري محیط یادگیري بر انگیزاننده است
شایسته است معلمان وظیفه ذاتی خود در کلاس درس را هم مورد توجه قرار دهند
برپایه این ویژگی دانش آموزان فعالیت هاي یادگیري مناسبی را طراحی و به آنان ارایه دهد
چگونگی آرایش میز و نیمکت در کلاس و نحوه بهره گیري از دیوارها و سقف و کف کلاس تأثیر زیادي براي عملکرد کلاسی
معلم و دانش آموزان دارد
معلم کلاس چند پایه ، هم باید درس را سازمان بدهد و هم باید فضاي فیزیکی کلاس را به خوبی سازمان بدهد
سازماندهی نشود هر اندازه طرح درس به خوبی فراهم شده باشد راهی به سوي موفقیت نخواهد داشت
سازماندهی کلاس
ح
٥
ز
و
ه
د
ج
ب
الف
-
راهکار تبدیل عمل نامطلوب را به عمل مطلوب به او بنمایانید
خواهد بود
-
پسندیده در اختیار همه دانش آموزان قرار می گیرد و هر هفته رفتارهاي مثبت جدید تولید خواهد شد
خود نمی توانند آن را انجام دهند به نمایندگان پایه هاي دیگر سپرده می شود
انجام دهنده عمل ، یکی از رفتارهاي خوب وي با انتخاب معلم و با نام خود او در یک برگه کاغذ نوشته شود و به
مدت یک هفته در کلاس درس در معرض دید همگان قرار گیرد
دانش آموزان به انجام رفتارهاي خوب و پسندیده از آن ها بخواهند در طول هفته رفتارهاي خوب خود را یادداشت
کرده و در پایان هفته به نماینده پایه
فرد در زندگی روزمره خود انجام می دهد ساده ترین راه براي تزریق رفتارهاي مثبت به کلاس درس و تقویت احترام
به دیگران ، خود فهمی، اشتیاق به یادگیري و انضباط در کلاس درس است
آموزش اعمالی است که دانش آموزان در هر مقطع سنی انجام می دهند
٤
-
انضباطی دانش آموزان را گوشزد نماید
شروع برنامه تدریس روزانه ، ضمن این که در تثبیت انتظارات معلم موثر است، در ایجاد آمادگی براي ورود به تدریس
و جلوگیري از پراکندگی افکار دانش آموزان تاثیر بسزایی دارد
تشکیل یک جلسه بحث و مشورت ، از قواعدي که خود دانش آموزان نسبت به آن آگاهی دارند مطلع شد و مواردي
دیگر بر آن افزود و در کاغذ بزرگی در معرض دید دانش آموزان قرار داد
اعلام می کند و دانش آموزان هم در آغاز سال تحصیلی از انتظارات رفتاري و آن چه باید در کلاس به آن پایبند
باشند ، به روشنی از معلم خود دریافت می دارند
-
در مفید و موثر بودن آن فراهم کند خود بخود به یک نظم منطقی در دانش آموزان براي استمرار این فایده ایجاد
خواهد نمود
-
موجب اخلال در نظم کلاس می شوند
مدیریت کلاس درس است
آموزان را خودانگیخته به احترام و ایجاد نظم وامی دارد
مدیریت زمان ، رسیدگی دقیق به فعالیت ها و تکالیف دانش آموزان و
-
عواملی که در ایجاد یک نظم مطلوب می تواند مفید باشد متعددند که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود
نظم منطقی به انجام یک تدریس موفق کمک کنند
آنان را ناآرام می کند
پایه باتوجه به محیطی که در آن تربیت شده و رشد یافته اند دانش آموزانی نیستند که به عمد قصد برهم زدن کلاس را داشته
یا حداقل جرات چنین کاري را داشته باشند
٣
بیشتر معلمان، کلاسی را ترجیح می دهند که صدایی از آن درنمی آید و نظم را در اینگونه کلاسها عینیت یافته می
بینند
صورت یک نظم پادگانی ایجاد کرده ایم که جز زحمت و مرارت چیز دیگري را به ارمغان نخواهد آورد
تئوري مدیریت کلاسی به این نکته منتهی می شود
ه
آموزش فعال است در آن احساس شود
این سکوت محض، نظم به حساب نمی آید
د
ج
باشد محکوم به شکست است
ب
چنین اقدامی است
الف
در تعریف فوق پنج ویژگی وجود دارد
اقدام مشترك دانش آموزان و معلم کلاس و هدایت و کنترل عملی عوامل موثر در ایجاد یک نظم منطقی براي حداکثر استفاده
از فرآیند یادگیري و یاد دهی
مدیریت کلاس درس را طبق الگوهاي جدید آموزش، می توان چنین تعریف کرد
١
باسمه تعالی
مدیریت و کلاس داري
در کلاس هاي چند پایه
معاونت آموزش ابتدایی
اداره کل آموزش و پرورش استان اصفهان
اسفند 94
٢
مدیریت و کلاسداري در کلاس هاي چند پایه
مدیریت کلاس بحثی است که در سالهاي گذشته صاحبنظران متعددي در مورد آن بحث کرده وآن را امري مهم تلقی
نموده اند و تعاریفی از مدیریت ارائه داده اند که در اغلب این تعاریف عناصر برنامه ریزي و اقدامات معلم در ایجاد یک محیط
منظم آموزشی مورد تاکید قرار گرفته است
+ نوشته شده در شنبه چهاردهم فروردین ۱۳۹۵ ساعت 8:47 توسط خدامراد عاشوری
|